Ayurveda
Saga og lífsspekiAyurveda er elsta skjalfesta lækningakerfi heims. Það eru til um það u.þ.b. 4.000 ára gamlar skriflegar heimildir. Samkvæmt ayurvedískum hefðum er guðinn Dhanvantari persónugervingur guðsins Vishnu, eða frelsarans, og borðberi sannleikans eða guðlegrar vitundar.
Hefðbundna skýringin á ayurveda er rituð á sanskrít. Orðið ayus eða ayur þýðir líf og orðið veda þýðir þekking eða vísindi. Ayurveda þýðir þekking eða vísindi um lífið. Ayurvedaspekin hefur skilning á tengslum líkama, hugar, tilfinninga, andlegrar tilveru og alheimsins.
Ayurveda spekin gengur út á að heilsa sé beinlínis háð innri samhljómi eða innra jafnvægi. Þetta innra jafnvægi hefur áhrif á samband okkar við ástvini, fjölskyldu, vini og kunningja. Áhersla er einnig lögð á heilsusamlegt samband við náttúruna. Markmið ayurveda ná yfir frelsi frá sjúkdómum, persónulega hamingju og fullnægju á öllum sviðum lífsins.
Ayurvedisk speki lítur á sjúkdóma sem nytsöm skilaboð um að við þurfum að breyta neikvæðum hlutum í lífi okkar. Hún boðar að heilbrigt og sterkt ónæmiskerfi leyfi ekki sjúkdómum að taka sér bólfestu í líkamanum. Þess vegna er áhersla lögð á að viðhalda ónæmiskerfinu og fyrirbyggjandi aðferðum gegn sjúkdómum en lækningu.
Hinar átta sérhæfðu greinar ayurveda eru:
Innvortis lækningar
Skurðlækningar
Barna- og fæðingar lækningar
Eiturefnafræði
Meðhöndlun sjúkdóma í höfði og hálsi (ENT)
Afróditísk vísindi (ástargyðjan Afródite (kynorkuvísindi))
Yngingar eða endurnýjunarvísindi
Geðlækningar
Samkvæmt ayurveda, er líkaminn lítill heimur (microcosm) í hinum stóra heimi (macrocosm). Þ.e. mannslíkaminn er lítið módel af alheiminum, sem inniheldur hin sömu fimm frumefni, og hann og eru sameiginleg öllum.
Frumefnin hafa myndast við sameiningu orku og efnis. Hinir grundvallareiginleikar náttúrunnar sem stuðluðu að þessari þróun eru hinir þrír gunas: sattva (samhljómur), rajas, (virkni/ hreyfing) og tamas (aðgðarleysi). (Ayurveda heimspeki flokkar mannlega skapgerð í þrjá grunneiginleika; satvic, rajasic og tamasic.).
Frumefnin fimm (Panchamahabhutas) eru:
Prithvi - jörð - sterkbyggður og stöðugur
Apah - vatn - fljótandi og óstöðugur
Teja - eldur - form án efnis
Vayu - loft - tilvist án forms
Akash - rými (eter) - fjarlægðir sem aðskilja efni. (rými)
Doshurnar þrjár (líkamsorkugerðirnar þrjár)
Líkaminn er samsettur eða saminn úr þremur orkulífræðilegum lögmálum (kröftum) sem kallast Doshas. Hinir miklu spekingar ayurvedafræðanna þróuðu hugtakið um Doshurnar til að greina á milli lifandi og ekki lifandi.
Það er litið á doshurnar sem líffræðilegar einingar lifandi líkama. Hver dosha samanstendur af tveimur frumefnum sem sameinuð mynda kraftmikla lífsorku sem hefur tiltekin einkenni.
Doshurnar og tengingar þeirra eru:
Vata dosha samanstendur af lofti og rými og þar eru þurrkur og vindur ráðandi. Vata er lýst sem kaldri, léttri, óreglulegri, hreyfilegri, snoggri og þurri. Vata er ábyrg fyrir hreyfingum innan líkamans t.d flutningi á vökva og úrgangslosun.
Pitta dosha samanstendur af eldi og vatni og þar eru hiti og gall ráðandi. Pitta er lýst sem heitri, léttri, hreyfanlegri, duldri, smjúgandi, mjúkri og fitugri. Pitta er ábyrg fyrir hita í líkamanum s.s. meltingu og efnaskiptum.
Kapha dosha samanstendur af jörð og vatni og þar eru raki og slím ráðandi. Kapha er lýst sem kaldri, þungri, kyrrstæðri, sléttri, hægri, mjúkri og fitugri. Kapha er ábyrg fyrir smurningu og samloðun í líkamanum og einnig fyrir nýmyndun vefja.
Orðið dosha þýðir “það sem breytist”. Þessar kraftmiklu orkutegundir eru stöðugt í breytingu og jafnvægi. Þegar þær eru í jafnvægi styrkja þær heilbrigða lífeðlisfræðilega og sálfræðilega virkni, en þegar þær eru skemmdar (truflast), verða megin hlutar líkamans fyrir áhrifum þess og sjúkdómar verða hin óvelkomna útkoma.
Af því að dýr og plöntur innihalda mismunandi magn vata, pitta og kapha, getur breyting á mataræði, verið til bóta í því markmiði að leiðrétta ójafnvægið í doshunni. Hinar sex tegundir bragðskyns hafa áhrif á jafnvægi dosha. Þær eru sætt, súrt, salt, biturt, rammt, og herpandi (astringent (eins og grænn banani)). Plöntur bæði til útvortis og innvortis notkunar leika lífsnauðsynlegt hluverk í meðferðum til að leiðrétta ójafnvægi.
Aldur hefur einnig áhrif á dosha jafnvægið. Kapha frumefnin eru að mestu ríkjandi í æsku, þegar mestur líkamsvöxtur á sér stað. Pitta er ríkjandi á fullorðinsárum þegar stöðugleikinn er mestur, og vata er í hámarki á gamals aldri þegar líkaminn er að hrörna og verður kaldari og þurrari.
Árstíðir hafa áhrif á dosha jafnvægið. Kapha áhrif aukast á veturna, pitta áhrif hefjast seint á vorin og eru ríkjandi á sumrin, og vata áhrif aukast á haustin.
Ayurveda hringrás ræður einnig hverjum degi. Hver dosha hefur tvo virka fjögurra tíma hringi á sólarhring. Doshurnar eru mest virkar á eftirfarandi tímum:
Vata: 02.00 - 06.00 og 14.00 - 18.00
Kapha: 06.00 - 10.00 og 18.00 - 22.00
Pitta: 10.00 - 14.00 og 22.00 - 02.00
Pitta sem stjórnar “meltingar eldunum” er mjög virk um miðjan dag. þessvegna ráðleggur ayurveda að hádegisverður verði að vera mikilvægasta máltíð dagsins.
Mikið magn vata, pitta og kapha eru staðsett á ákveðnum stöðum í líkamanum. Þessi svæði eru þekkt sem helsta staðsetning viðkomandi doshu. Samt sem áður er hver dosha virk í öllum líkamanum, alltaf. Það eru einnig fimm tegundir hverrar doshu sem hafa áhrif á líkamann. Þær eru kallaðar subdosha. (undir dosha).
Helsta staðsetning hverrar doshu er:
Vata - Ristill
Pitta - Magi og smágirni
Kapha - Lungu (það með talinn öndunarvegurinn) og magi.
Hinir sjö Dhatus:
Líkaminn samanstendur af sjö aðal líkamspörtum sem kallast dhatus.
Dathus eru ábyrgir fyrir líkamsbyggingu og virkni og eru undir áhrifum frá doshunum. Dathus myndast aðallega úr matnum sem við borðum, og haldast innan líkamans. Þeir eyðast ekki úr líkamanum.
Dathus og tengingar þeirra eru:
Rasa - blóðvökvi, sogæðavökvi og hormónar.
Rakta - blóðvefur (frumur)
Mamsa - vöðvar
Medha - fita
Asthi - bein, tennur, hár og neglur
Majja - mergur (bein mergur og taugavefur)
Shucra - æxlunarvefir og vökvar
Eins og áður er sagt verða dathus fyrir beinum áhrifum þegar doshurnar komast í ójafnvægi. Heilbrigt líferni, ásamt góðri næringu, líkamsrækt og yngjandi athafnasemi er ayurvedíska aðferðin til að halda dhatus í ákjósanlegu ástandi. Hin fullkomna eftirsótta lífsorka sem hleðst upp frá öllum dhatusunum er kölluð Oja, og stundum er talað um hana sem áttunda dathusinn.
Annað mikilvægt form orku er kallað Agni sem á skylt við frumefnin og doshurnar. Það eru 13 tegundir agni, og mikilvægast er Jatharagni sem er meltingarorka (eða meltingar eldur). Allar aðrar tegundir agni eru undir því komin.
Hin þrjú Malas
Heilbrigt ónæmiskerfi er háð árangursríkri úrgangslosun (malas) og losun eiturefna (ama) úr líkamanum. Líkaminn framleiðir þrjú megin úrgangsefni sem verður að losa út til að viðhalda heilbrigði. Í ayurveda er rannsókn á þessari losun notuð til að aðstoða við sjúkdómsgreiningu.
Hin þrjú malas eru:
Purisha - saur
Mutra - þvag
Sweda - sviti
Ama (ómelt fæða) sem safnast upp í ristlinum er álitin vera sérstaklega eitruð fyrir líkamann. Þetta getur átt sér stað vegna ofáts, neyslu á óæskilegri fæðu, og óæskilegum matmálstímum o.s.frv. Þetta er ein ástæða þess að nudd á kviði er svona algengt í heilsumeðhöndlun til að örva ristilhreyfingar og örva árangursríka losun úrgangs og eiturefna.
Ayurveda hvetur til reglulegra athugana á púlsi, andliti, augna, vara, tungu, hári, nöglum og úrgangsefnum á duldum vísum sjúkdóma. Ef meinafræðilegar breytingar eru uppgötvaðar snemma, er hægt að gera gagnráðstafanir.
Prakruti
Hver einstaklingur hefur einstaka líkamsgerð við fæðingu. Þetta er þekkt sem fyrir – fæðingu prakruti. Í ayurvedafræðunum er þetta mikilvægasti þátturinn til að skoða þegar greina þarf dosha ójafnvægi og að ráðleggja meðferð. Einnig er hið virka doshik prakruti sem tengist ríkjandi dosha á hverjum tíma.
Panchakarma (innri afeitrun)
Það eru fimm hreinsunaraðferðir sem sjá fyrir innri afeitrun. Þær eru notaðar til að meðhöndla sjúkdóma og að hjálpa til þess að ná og viðhalda fullkominni heilsu. Þær eru notaðar á undan Rasayan (yngingu) og Vajikaran (lífgun) aðferðum. Það er mælt með því að innri hreinsun fari fram nokkrum sinnum á ári í forvarnarskyni, jafnvel þó að enginn kvilli sé til staðar.
Panchakarma aðferðir eru m.a.:
Vamana - uppköst
Virechana - hreinsun
Basti - stólpípa og leggangaskolun
Nasya - innöndun um nef
Raktamokshan - blóðtaka
Poorvakarma (for-afeitrun)
Þessar aðferðir eru viðhafðar á undan panchakarma o eru háðar réttri greiningu ayurvedíska læknisins eða sérfræðingsins (Vaydya). Matur er venjulega takmarkaður eða jafnvel bannaður s.s. í föstum, til að auðvelda losun eiturefna og bæta meltingu. Poorvakarma nær yfir Snehana og Swedana.
Snehana er innri og ytri notkun á olíu í líkamann (oleation). Líkamsnudd er kallað Abhyanga. Venjulega eru jurtaolíur notaðar í nuddið, en stundum er notað ghee (soðið smjör). Sesam olía er álitin vera þrí-dosha og er venjulega notuð til að nudda upp úr. Jurtaseyði eru oft notuð og eru valin með tilliti til sjúkdómsgreiningar.
Nuddið er notað til að örva blóðrásina, losa um vöðva og styrkja vöðva og liðamót, örva efnaskipti og aðstoða við að draga eiturefnin að yfirborði húðar þar sem hægt er að eyða þeim. Olían er höfð á húðinni í 20-30 mínútur áður en hún er fjarlægð.
Swedana er notkun á heitum bökstrum á líkamann (svitameðferð). Þetta er venjulega gert á eftir nuddinu og er notað til að fjarlægja uppsöfnuð eiturefni. Margar gufu aðferðir er hægt að nota. Það má t.d. nota gufuklefa, heit handklæði, teppi og umbúðir, eða notkun á sérstaklega útbúnum efnum svo sem hrísgrjónum og lækningajurtum.
Á meðan á poorvakarma stendur, er mikilvæg áhersla lögð á mataræði og lífstíl. Í stuttu máli á að forðast allt sem veldur álagi á líkamann. Rólegt og reglusamt líferni eykur áhrif meðferðarinnar.
Rasayana
Yngingarmeðferð er mikilvægur þáttur í ayurvedalækningum og ein átta greina ayurveda. Hún lýtur að notkun á hinum ýmsu olíum og jurtum með hinum ýmsu meðferðum og andlegum iðkunum til að hægja á öldrun og auka langlífi. Nitya er dagleg rútína Rasayana sem er stunduð heima.
Vajikaran Tantra
Vajikaran tantra tengist heilsueflingu og lífsþrótti með æxlunarfærin í brennidepli. Meginmarkmið þessarar greinar ayurveda eru að efla þrótt og auka kynferðislega nautn. Afróditiskar olíur geta hjálpað í þessari meðhöndlun.
Ayurvediskt nudd
Saga nudds er ábyggilega jafngömul mannkyninu. Það er talað um nudd í ævafornum skjölum margra menningarheima svo sem hjá Indverjum, Persum, Egyptum, Rómverjum, Grikkjum og Kínverjum. Nudd er ábyggilega elsta lækninga meðferðin. Það ver einnig notað til að ná fram slökun, sem hluti fegrunarmeðferða, og hluti helgisiða. Indversk menning leggur ríka áherslu á nudd. (Abhyanga).
Ábendingar:
Ayurvediskt nudd er venjulega notað á börn og ungabörn til að örva heilbrigðan vöxt og efla tengsl foreldra og barna. Það hefur mikilvægu hlutverki að gegna á meðgöngu til að viðhalda heilsu móður og hins ófædda barns. Það er venjulega notað eftir fæðingu til að hjálpa móðurinni að ná sér, losa út úrgangsefni og viðhalda góðri heilsu.
Nudd er notað sem þáttur í helgisiðum sem fylgja undirbúningi brúðkaups brúðar og brúðguma á brúðkaupsdaginn. Það er notað til að koma í veg fyrir hrörnunarsjúkdóma í gömlu fólki með því að minnka áhrif af vata dosha.
Abhyanga má nota í lækningaskyni, eða til að viðhalda heilsu og koma í veg fyrir sjúkdóma. Þegar nudd er notað í forvarnarskyni er samstillandi (sattvic) og örvandi (rajastic) snertitækni notuð.
Nudd í lækningaskyni.
Það er töluverð fjölbreytni á Indlandi hvað varðar nuddaðferðir og nuddaðferðar reglur. Sjúkranudd er framkvæmt með tilliti til strangra viðmiðunarreglna, og krefst nákvæmrar greiningar. Heitir eða kaldir bakstrar eru einnig notaðir eftir þörfum.
Ýmsar olíur sem innihalda olíur til lækninga (tailas), jurtir og sérstakar aðferðir eru notaðar til að jafna hinar þrjár doshur og til hagsbóta fyrir hinar sjö tegundir líkamsvefja. Ef að nuddið er þáttur í meðferða á ójafnvægi í dosha, verða strokurnar að hæfa viðkomandi dosha gerð. Magn og gerð olíu sem er notuð fer eftir hverju er verið að reyna að ná fram.
Olíur fyrir Ayurvedískt nudd.
Jurtaolíur, ghee og fín púður eru notuð til að auðvelda nuddaðferðir og auka meðferðaráhrif. Nuddolíur eru alltaf hitaðar upp fyrir notkun helst yfir vatni. Nuddolíur ættu að vera kaldpressaðar, geymdar í dökkum glerflöskum og geymdar á svölum stað til að viðhalda gæðunum.
Val á grunnolíum í ayurvedískri meðferð er háð greiningu á ójafnvægi í doshunum og þar af leiðandi truflun á starfsemi dhatus. Þó að grunnolíur hafi sína eigin meðferðareiginleika, eru þær einnig notaðar sem burðarolíur fyrir jurtir og ilmkjarnaolíur til að ná tilsettum áhrifum.
Algengar grunnolíur sem mælt er með fyrir mismunandi doshagerðir.
Sumar af grunnolíum þeim sem mælt er með til notkunar fyrir mismunandi doshagerðir eru taldar upp hér fyrir neðan. Ég hef rekist á misvísandi upplýsingar varðandi grunnolíur. Olíur sem notaðar eru á vata eru róandi í eðli sínu. Pitta olíur eru kælandi og hitandi olíur þarf að nota á kapha. Eftirfarandi er listi yfir hentugar olíur frá Frawley et al p 67.
Dosha - Nuddolíur
Vata - sesam-, möndlu (sæt)-, ólífuolíur og ghee.
Pitta - kókoshnetu-, sólblóma-, safflowerolíur og ghee.
Kapha - sinneps, safflower, aprikósu- og seseme olíur (lítið magn).
Aprikósukjarna olía (Apricot kernel oil) er mild og hefur vægan ilm og er mögulega hentug öllum dosha týpunum. Þetta er frábær olía til þess að nota á börn.
Aukaupplýsingar:
Apricot kernel (Prunus armeniaca)
Hentar öllum húðgerðum, sérstaklega rakaskertri, viðkvæmri og eldri húð. Inniheldur mikið af steinefnum og vítamínum. Góð gegn ótímabærum öldrunarbreytingum. Notuð á viðkvæma og þurra húð og við húðbólgum. Mjög góð andlitsolía og rakagefandi fyrir hársvörð.
Möndluolía (sæt) (Almond (sweet) oil) hefur fyrst og fremst hitandi eiginleika. Hún styrkir nýru og lungu, nærir húðina, og vöðvavef og hefur vöðvaslakandi áhrif.
Aukaupplýsingar:
Sweet Almond (Prunus amygdalus)
Hentar öllum húðgerðum. Inniheldur mikið af próteini, vítamínum og steinefnum. Veitir góða rakagjöf og verndar, mýkir og nærir húðina. Notuð á exem, kláða, ertingu, eymsli, þurrk, bólgur, háræðaslit og brunasár. Mjög góð fyrir hendur og neglur. Góð í blöndur fyrir börn.
Kókosolía nærir þurra húð, eykur hárvöxt, linar höfuðverk, er bólgueyðandi, og hefur róandi áhrif á tilfinningar. Þetta er frekar létt olía sem er tilvalin fyrir ríkjandi pitta.
Sinnepsolía er fyrst og fremst notuð til að hita líkamann, og þess vegna hentug kapha vandamálum. Hún er einnig góð til að örva vata. Hún er frábær til þess að lina stífa vöðva.
Ólífuolía er rík af próteinum og steinefnum og nærir húðina. Hún hefur hitandi áhrif, en er þung og klístruð þegar hún er notuð til að nudda með. Hún hefur sattvic eiginleika.
Aukaupplýsingar:
Olive (Olea europea)
Olive er mjög góð fyrir eldri húð og viðkvæma. Reynist vel við kláða.
Safflower olía er góð olía fyrir “normal” húðtegund og á meðgöngu.
Sólblómaolía hefur kælandi áhrif og frábær þegar um bólgu er að ræða.
Sesam olía er algengasta olían sem notuð er við Abhyanga (líka Padabhyanga).
Hún er rík af fituleysanlegum vítamínum, inniheldur mikið af steinefnum og hefur gott geymsluþol. Hún er kraftmikið andoxunarefni. Hún er einnig hentug til að búa til jurtaolíur og læknandi olíur. Sesamolia er álitin hafa mjög sattvic (samræmi(harmony)) eiginleika. Meðferðareiginleikar hennar eru m.a: gengur vel inn í húðina, nærir hana, bætir litaraft, eykur vöðvastyrk, örvar heilann, og dregur úr stressi og þreytu.
Aukaupplýsingar:
Sesam (Sesamum indicum)
Hentar öllum húðgerðum. Inniheldur E-vítamín, steinefni, prótein og lesitín. Notuð á exem, psoriasis þar sem hún nærir og mýkir. Vinnur gegn ótímabærri öldrun húðar og ver hana fyrir útfjólubláum geislum sólar.
Ghee (soðið smjör) er ekki olía heldur hreinsað smjör. Fyrir utan notkun þess til matargerðar, er það mikið notað í innri sem ytri ayurveda meðferðir. Það nærir líkamsvefina, eykur agni (efnaskiptaeldinn) og virkar sem burðarefni fyrir jurtir inn í líkamann. Það er álitið hafa sattvic eiginleika.
Jurtapúður eru oft notuð í nuddi, það fer eftir dosha ójafnvæginu, og sérstaklega þegar um offitu er að ræða.
Padabhyanga
Á Indlandi hafa fæturnir sérstaka merkingu. Ayurvedískt fótanudd (padabhyanga) skipar sérstakann sess í ayurvedískri hefð. Það samanstendur af mismunandi nuddaðferðum, meðhöndlun með Kasa-skál og Marma meðferð. (marma Chikitsa). Padabhyanga nudd felur í sér núning og hristing.
Aðferðir
Núningur. Núningshreyfingar má gera í hringi, í strokum, eða fram og aftur, og nota má fingurgóma/þumla, hnúa, lófa eða þeim hluta lófans sem er næst úlnliðnum. Þetta er venjulega gert rösklega til að örva hringrásina (blóðrás, sogæða-, og orkuhringrás) og getur verið mjög til bóta þegar aðferðinni er beitt á áberandi bein svo sem liðamót á fótunum.
Hristingur hefur í för með sér að leggja hendur sitt hvoru megin á fótinn og hrista rösklega til að örva hringrás og orkuflæði. Það er gott að nota þessa aðferð í byrjun nuddtímans til að “vekja” það svæði sem á að nudda.
Kasa - skál
Málmar eru mikið notaðir í ayurvedískum meðferðum. Ekta kasa - skál inniheldur málma sem tengjast dhatus (líkamsgerð). Kasa-skál era ð mestu gerð úr kopar og tini. Rúnnuðu yfirborði vel smurðrar skálarinnar er nuddað við húðina í hringlaga strokum. Fara þarf verlega á útstæðum beinum. Þegar nuddað er með kasa-kúlunni hjálpar það til að koma jafnvægi á líkamshita og draga út eiturefni. Heit kasaskál veitir extra kraft þegar hún er notuð á marmapunktana. Fólki líkar mjög vel þessi sérstaka tilfinning sem nudd með kasa- skálinni veitir.
Marmameðferð:
ota núna þekkinguna á marmapunktum til að sjúkdómsgreina og fást við sjúkdómsferli. Þeir eru einnig notaðir í sjálfshjálparmeðferð, og eru notaðir í forvarnarskyni til að viðhalda heilsu. Fjallað verður sérstaklega um þessa þessa aðferð undir fyrirsögninni Marma meðferð.
Padabhyanga má nota sem sjálfstæða meðferð, eða í tengslum við fullt líkamsnudd.
Það hentar vel hvort sem er faglega á stofunni eða bara heima. Það er sterklega mælt með því að nota Padabhyanga heima í daglegum athöfnum, sérstaklega þegar farið er að hátta.
Frábendingar á Padabhyanga ná yfir:
Meðvitundarleysi af völdum eitrunar, sýkingar í sogæðakerfi, blóðeitrun (eg. septicaemia) blóðtappa og æðasegabólga (æðabólga með blóðtappa).
Það má nota Padabhyanga til að:
Hjálpa til við að róa hugann
Stuðla að góðum nætursvefni
Stuðla að góðri blóðrás í fótum og fótleggjum
Nærir húðina á fótunum og kemur í veg fyrir sprungur.
Stuðlar að heilsu fóta (linar sársauka, og eflir vöðvastyrk)
Viðheldur heyrn og sjón
Hjálpar til við að fyrirbyggja settaugabólgu
Hjalpar til við að róa og viðhalda vata dosha
Almennar viðmiðunarreglur:
Í öllum tegundum ayurvedanudds, er áhersla lögð á undirbúning nuddarans.
Líkamlega andlega og tilfinningalega.
Á Indlandi er kjósa menn fremur að hafa nuddarann og nuddþegann af sama kyni (af sálfræðilegum ástæðum).
Ayurvedískt nudd er venjulega gert rösklega og er örvandi, sérstaklega þegar það er notað sem fyrirbyggjandi meðferð.
Þegar karlmaður er nuddaður er hægri fótur nuddaður á undan þeim vinstri.
Þegar kona er nudduð, er vinstri fóturinn nuddaður fyrst.
Hliðlægur hluti fótarins er nuddaður á undan miðlægum hluta.
Stefnu orkunnar í fætinum, sem streymir niður í átt til jarðar má efla með því að strjúka fótinn frá hæl/ökkla og í átt að tám.
Húðsvæði yfir liðamótum eru venjulega meðhöndluð fast með hringlaga hreyfingum, nema að þau séu bólgin.
Nuddolía er venjulega hituð áður en hún er borin á, helst yfir vatni.
Hefð er fyrir því að setja skál af söltu vatni nálægt nuddbekknum til að drekka í sig neikvæða orku sem gæti flækst í áttina að honum.
Prana og hreyfingar hennar í líkamanum.
Í ayurvedískri heimspeki, eru heilsa og hæfileikinn til að ná bata háð óhindraðri hreyfingu orkunnar innan líkamans. Þessi orka eða lífsorka er kölluð Prana.
Það eru fjöldi orkustöðva og orkubrauta sem auðvelda prana að flæða um líkamann. Þær eru fyrst og fremst hinar eiginlegu orkustöðvar (chakras), nadis (orkubrautir), og marmapunktarnir. Þessar stöðvar og brautir tengja líkama og sál og æðri vitund.
Chakra (orkustöðvarnar) er sanskrít, það þýðir hjól eða diskur, og gefur til kynna hreyfingu. Orkustöðvarnar eru samtengd orkusetur. Sjö þeirra eru í beinni röð eftir miðlínu líkamans og er vísað til sem meginorkustöðvarnar. Þar sem að þær eru staðsettar á endilangri hryggsúlunni hafa þær umtalsverð áhrif á taugakerfið. Þær hafa einnig sterk áhrif á innkirtlakerfið.
Nadis eru fínlegar orkubrautir sem mynda net um allan líkamann. Það eru fjórtán aðal nadis. Þær eiga allar upptök sín í fyrstu orkustöðina við enda hryggsúlunnar, og dreifa prana frá orkustöðvunum til mismunandi líkamssvæða.
Marmapunktar eru viðkvæmar orkustöðvar, mismunandi af stærð og virkni. Þeir eru staðsettir á yfirborði húðar og inni í líffærum. Þeir hafa tengingu við nadis, og hægt er að meðhöndla þá til að hafa áhrif á flæði prana til mismunandi líkamsvefja í gegn um farveg sem nefnist srotas. Það er fjallað um marmapunkta í smáatriðum hér á næstu síðu.
Marmameðferð (Marma chikitsa)
Marma þýðir viðkvæmt eða varnarlaust svæði. Marmapunktar eru oft nefndir í hinum fornu ayuurveda skjölum. Samt sem áður glötuðust verðmætar upplýsingar vegna innrása erlendis frá. Í dag er endurvakning hafin, sérstaklega á vesturlöndum, líkast til vegna vinsælda jóga og líkra æfinga.
Eins og í öðrum ayurvedískum greinum eru upplýsingar um marmapunkta mismunandi eftir svæðum Indlands. Þetta nær yfir stafsetningu, staðsetningu og stærð einstakra punkta og svæða. Það eru einnig mismunandi heimspekikenningar varðandi aðferðir við að meðhöndla marmapunktana. Mér fannst þetta erfitt þegar ég var að leita mér upplýsinga um Marmameðferð þar sem sumt af raunverulegum upplýsingum varðandi marmapunkta voru mótsagnakenndar og í besta falli ruglingslegar.
Það er álitiðað marmapunktar séu fyrst og fremst lífsorkustöðvar, eða aðsetur prana.
Örvun marmapunktanna er til hagsbóta fyrir allan líkamann því að um leið örvast dhatus. Mikilvægi marmameðferðar er ekki hægt að ofmeta. Marmameðferð er kraftmikil, og nauðsynlegt er að sýna virðingu og næmni á meðan hún er veitt.
Árangursrík marmameðferð hefur áhrif á alla þætti sem tengjast orkustöðvunum (chakras), þar á meðal nadis. Ef meðferðaraðilinn er einbeittur, hefur það áhrif á bataferlið.
Það er mælt með því að hentug feiti (olía) sé notuð þegar marmapunktarnir eru nuddaðir, því að of mikill núningur getur ert doshurnar. Marmameðferð er áhrifaríkari ef að fæturnir eru nuddaðir fyrst, til þess að “opna fyrir” staðbundna orku. Almenna reglan er sú að svæði ver nuddað af krafti fyrir marmameðferðina til að örva flæðið, og mjúklega nuddað á eftir til að róa svæðið aftur.
Marmapunktar staðsettir á útlimum eru báðumegin á líkamanum. Almenna reglan er sú, að þegar marmapunktar á fæti eða fótlegg eru meðhöndlaðir eru hliðstæðir punktar meðhöndlaðir á báðum fótum í sama tímanum. Þessi sama regla á við þegar punktarnir eru meðhöndlaðir á höndunum. Það er einnig hefðbundin starfsregla að fleiri en fimm punktar eru ekki meðhöndlaðir í einum tíma.
Þekkingin um marmapunktana er notuð af sérfræðingum til að greina og bregðast við sjúkdómsþróun. Hún er einnig notuð af almenningi til sjálfshjálpar og sem fyrirbyggjandi meðferð.
Það er gott að nota marmapunktameðferð til að:
Fjarlægja orkustíflur og örva orkuflæði
Losa og eyða úrgangsefnum og eiturefnum
Losa um uppsafnaðar neikvæðar tilfinningar
Minnka stress (róar hugann og tilfinningar)
Eyða þreytu og örva orku
Hjálpa til að ná doshísku jafnvægi.
Meðhöndla ákveðin heilsu vandamál
Viðhalda heilsu og er fyrirbyggjandi
Aðstoða við yngingarmeðferð
Lina sársauka
Algeng Marmameðferðar tækni
Marmapunktarnir eru nuddaðir með mjúkum, röskum, hringlaga hreyfingum með þumli, vísifingri eða löngutöng. Ef hægri höndin er notuð, á að nudda réttsælis, ef hins vegar vinstri höndin er notuð á að nudda rangsælis.
Sumir meðferðaraðilar nota einungis réttsælis hreyfingar, burtséð frá því hvora höndina þeir nota.
Aðrir heimspekiskólar kenna að réttsælis hreyfing örvi marma og rangsælis hreyfing losi um kyrrstæða lífsorku/prana; Í byrjun eru hraðar, léttar, rangsælis hreyfingar notaðar í spíral, í átt að jaðri marmapunktsins, en með hröðum, léttum, réttsælis hreyfingum til baka inn að miðju.
Til að bæta orkuflæðið, eða vökvaflæðið í kring um marmapunktana, er þumallinn notaður til að þrýsta á, eða halda um, marmapunktinn.
Fingurnir, eða lófarni,r eru notaðir til prana heilunar. Það er almenn regla að best sé að nota þumalinn þegar marmapunktarnir eru meðhöndlaðir, þar sem að þumallinn miðlar prönuorku handarinnar.
Það er hægt að meðhöndla marmapunktana með hita (þar á meðal kasa-skálina).
Sumir meðferðaraðilar meðhöndla marmapunktana með nálum, á svipaðan hátt og nálastungulæknar gera.
Það er hægt að nota ilmkjarnaoliur á marmapunktana til að auka áhrif meðferðarinnar.
Jurtaolíur ( úr lækningajurtum) má nota á marmapunktana til að meðhöndla dosha ójafnvægi.
Öndun (pranayama) getur haft jákvæð áhrif á meðferðina.
Möntru söngl (Mantra chikitsa) getur einnig hjálpað til við að hreinsa og örva marmapunkta.
Marmapunktarnir voru upphaflega notaðir í orrustum til að særa, limlesta og jafnvel drepa andstæðingana. Ef að punktarnir verða fyrir óviðeigandi afli, getur það haft sjúkdóma og jafnvel dauða í för með sér. Þess vegna er afli aldrei beitt á marmapunkt, (ayurvedískir læknar skera aldrei í gegn um marmapunkt).
Eiginleikar marma punkta
Það eru 107 aðal marmapunktar á líkamanum. Þeir eru mismunandi að stærð. Litlir staðir eru kallaðir punktar og stærri staðir eru kallaðir svæði. Marmapunktar eru stærri en nálastungupunktar. Liðamót, sem að hýsa vata og prana, eru talin marmasvæði. Það eru einnig marmapunktar í innri líffærum.
Fingurbreidd nuddþegans er notuð til að mæla staðsetningu og stærð einstakra marmapunkta. Þessi fingurbreiddarmæling er kölluð anguli parimana (sjá viðauka ýmis atriði). Stærðir marmapunkta geta verið frá hálfu anguli að fjórum anguli. Vegna breytileika einstaklingsins getur staðsetning marmapunkta verið mismunandi milli manna.
Marmapunktarnir sem eru staðsettir meðfram nadis virka eins og endurvarpsstöðvar fyrir árangursríka dreifingu prana um líkamann. Einstakir punktar tengjast mismunandi líkamssvæðum og líkamsstarfsemi. Marmapunktar á útlimum eru taldir hafa hvað mest meðferðargildi. Sumir punktanna á fótunum hafa anterior og posterior, eða medial og lateral hliðar. Í þessum hluta tek ég fyrir mikilvægan marmapunkt sem er auðveldlega aðgengilegur svæðanuddurum.
Marmapunktar eru staðsettir á mótum hinna fimm frumefna sem tengjast vöðvum
(þar á meðal vefjum og æðaveggjum), liðböndum (þar meðal sinum), beinum (og brjóski), liðum og æðum ( slagæðar, bláæðar, taugar og sogæðar). Tvö eða fleiri þessara atriða eru í hverjum marmapunkti.
Marmapunktar á fótum eru:
Vöðva (mamsa) marmapunktar - Talahridaya, Indrabasti
Liðamóta (sandhi) marmapunktar - Gulpha
Liðbanda (snayu) marmapunktar - Kshipra, Kurcha, Kurchashira
Einkenni ofgnóttar dosha í marmapunktum (skv. Frawley et al p86):
Vata - húðin er köld og þurr, hrúft skinn, skarpur sársauki.
Pitta - húðin er heit og rök, rauð feit húð, útbrot, sviði (brennandi sársauki).
Kapha - húðin er köld og rök, föl, bólgin (fyrirferð), stíflur og leiðinda sársauki (seyðingur).
Marmapunktar á fótunum.
Það eru fimm marmapunktar á hvorum fæti, á samtals átta stöðum. Þetta nær yfir mismunandi sjónarhorn á punktana, þ.e. medial/lateral og anterior/posterior. Ég hef gert stutt yfirlit hér um staðsetningu þeirra, stærð og gagnsemi nudds á þá. Á skýringarmyndunum hef ég bætt við tveimur auka marma staðsetningum samkvæmt Harish Johari (Ayurvedic massage). Mikilvægasti marmapunkturinn á fótunum er Talahridaya. Það er í gegnum þennan punkt sem að prana ferðast til og frá jörðinni. Þetta er “jarðtengingar” punkturinn okkar. Margir þessara marmapunkta hafa áhrif á jaðars- eða yfirborðshringrás neðri útlima og hlutverk fóta. Þessar upplýsingar eru mikilvægar fyrir svæðanuddara sem eru að vinna með skjólstæðinga sem eru að glíma við vandamál á þessum svæðum. Það getur verið mjög árangursríkt að flétta marmanudd inn í svæðameðferðartíma.